การศึกษาผลของสารสกัด 95% เอทานอลจากเหง้ากระชาย (Boesenbergia rotunda (L.) Mansf.) ต่อการยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์มและยับยั้งการรุกรานของเชื้อ Candida albicans ในเซล์เยื่อบุหลอดเลือดมนุษย์ (human endothelial EA.hy926 cells) ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีในสารสกัดพบว่าสารสกัด 95% เอทานอลจากเหง้ากระชาย พบสารสำคัญ pinostrobin 15.60% โดยน้ำหนัก และ pinocembrin 6.02% โดยน้ำหนัก การทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดต่อการยับยั้งเชื้อ C. albicans สายพันธุ์ ATCC MYA-2876, ATCC 10231 และสายพันธุ์ที่แยกได้จากเลือดของผู้ป่วยที่ติดเชื้อในกระแสเลือด Isolate02, Isolate03, Isolate04, และ Isolate09 ด้วยวิธี microdilution assay พบว่าสารสกัดจากเหง้ากระชายที่ความเข้มข้น 100 มคก./มล. ไม่มีผลยับยั้งเชื้อดังกล่าว การทดสอบฤทธิ์ยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์มด้วยวิธี metabolic activity assay พบว่าสารสกัดจากเหง้ากระชายยับยั้งการสร้างไบโอฟิล์มได้เฉพาะ Isolate03 โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 46.03 มคก./มล. การทดสอบความสามารถในการรุกรานของเชื้อ C. albicans ในเซลล์ EA.hy926 ด้วยวิธี lactate dehydrogenase (LDH) release assay และการทดสอบความสามารถในการเข้าสู่เซลล์ด้วยวิธี internalization assay พบว่าสารสกัดจากเหง้ากระชายยับยั้งการทำลายเซลล์เยื่อบุผนังหลอดเลือดของเชื้อที่มีลักษณะรุกราย ได้แก่ ATCC MYA-2876, ATCC 10231, Isolate03 และ Isolate04 ด้วยค่า IC50 เท่ากับ >50.00, 30.97, 27.39 และ 30.81 มคก./มล. ตามลำดับ นอกจากนี้สารสกัดยังให้ผลยับยั้งการบุกรุกของเซลล์ (internalization) ของเชื้อ Isolate03 อย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่มีผลต่อสายพันธุ์อื่น และไม่มีผลลดจำนวนเชื้อที่เกาะติดเซลล์รวมถึงเปลี่ยนแปลงความยาวของเส้นใย hyphae การวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของชีวโมเลกุลด้วย Fourier-transform infrared microspectroscopy และประเมิน metabolomic profiles ระหว่างเชื้อก่อโรคกับโฮสต์ด้วย high-resolution accurate-mass spectrometry พบว่าสารสกัดจากเหง้ากระชายทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนในองค์ประกอบของชีวโมเลกุลและ metabolomic profiles ของเชื้อที่บุกรุกได้ โดยลดปริมาณไกลโคเจนและคาร์โบไฮเดรต และเพิ่มปริมาณโปรตีน นอกจากนี้ยังให้ผลปรับเปลี่ยนเมแทบอลิซึมของ propanoate และ glycerolipid อย่างมีนัยสำคัญ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าสารสกัด 95% จากเหง้ากระชายยับยั้งเชื้อ C. albicans โดยรบกวนองค์ประกอบของชีวโมเลกุลและวิถีเมแทบอลิซึมของเชื้อ ส่งผลให้การสร้างไบโอฟิล์มและการรุกรานของเชื้อลดลง
Microb Pathog. 2026;214:108417