ฤทธิ์ปกป้องระบบประสาทและสมองของน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อน

การทดสอบฤทธิ์ปกป้องระบบประสาทและสมองของน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อน (Perilla frutescens (L.) Britt.) ในหนูแรทที่ถูกเหนี่ยวนำให้เกิดภาวะแก่ก่อนวัยด้วยสาร D-galactose (D-Gal) โดยแบ่งหนูเป็น 5 กลุ่ม กลุ่มละ 7 ตัว กลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มควบคุม ได้รับการฉีดน้ำเกลือและป้อนน้ำมันข้าวโพด กลุ่มที่ 2 ได้รับการฉีด D-Gal ขนาด 300 มก./กก./วัน เข้าใต้ผิวหนังและป้อนน้ำมันข้าวโพด กลุ่มที่ 3 เป็นกลุ่มควบคุมบวก ได้รับการฉีด D-Gal และป้อนน้ำมันปลาขนาด 500 มก./กก. กลุ่มที่ 4 และ 5 ได้รับการฉีด D-Gal และป้อนน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อนขนาด 100 และ 500 มก./กก. ตามลำดับ ทำการทดสอบนาน 8 สัปดาห์ ประเมินผลด้วย Morris water maze และ Novel object recognition รวมทั้งวิเคราะห์เนื้อเยื่อในสมองส่วน hippocampal เพื่อวัดระดับตัวบ่งชี้ภาวะเครียดออกซิเดชัน (oxidative stress markers) ได้แก่ ระดับ malondialdehyde (MDA), reduced glutathione (GSH) และ superoxide dismutase (SOD) ตลอดจนการทำงานของเอนไซม์ acetylcholinesterase (AChE) นอกจากนี้ยังใช้การย้อมสี Nissl staining เพื่อตรวจสอบความหนาแน่นของเซลล์ประสาทในพื้นที่ส่วน CA1 และ CA3 ซึ่งเป็นโครงสร้างสมองส่วนที่ทำหน้าที่สำคัญเกี่ยวกับการเรียนรู้และความจำด้วย เมื่อสิ้นสุดการทดลองพบว่า กลุ่มที่ได้รับน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อนมีประสิทธิภาพของ spatial memory (ความสามารถในการจดจำตำแหน่ง ระยะทาง ทิศทาง และสภาพแวดล้อมรอบตัว) และความจำด้านการรับรู้สิ่งต่าง ๆ ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ รวมทั้งช่วยให้การทำงานของเอนไซม์ SOD ในการต้านอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้น และช่วยให้การทำงานของเอนไซม์ AChE ลดลง แม้ว่าระดับของ MDA และ GSH จะไม่มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน แต่มีแนวโน้มกลับเข้าสู่ระดับปกติ เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ได้รับสาร D-Gal เพียงอย่างเดียว โดยน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อนขนาด 500 มก./กก. มีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับน้ำมันปลา อย่างไรก็ตาม สาร D-Gal ทำให้ความหนาแน่นของเซลล์ประสาทในสมองส่วน CA3 ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (เกิดความเปราะบางเชิงโครงสร้าง) ในขณะที่เซลล์ในสมองส่วน CA1 ไม่พบการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน ซึ่งน้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อนและน้ำมันปลาไม่สามารถกู้คืนความเสียหายดังกล่าวได้ จากผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า น้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อนมีฤทธิ์ปกป้องระบบประสาทและสมอง รวมทั้งช่วยบรรเทาภาวะความจำเสื่อมที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยสาร D-Gal ได้ ซึ่งคาดว่ากลไกการออกฤทธิ์เกี่ยวข้องกับการเพิ่มเอนไซม์ SOD และลดการทำงานของเอนไซม์ AChE โดยไม่มีผลในการช่วยฟื้นฟูหรือเพิ่มจำนวนเซลล์ประสาทที่สูญเสียไป

*น้ำมันเมล็ดงาขี้ม้อน (perilla seed oil) มีสาร -linolenic acid (ALA) เป็นส่วนประกอบ 59.20±0.11%

Biomed Rep. 2026;24(6):76. doi: 10.3892/br.2026.2149.