การศึกษาฤทธิ์ต้านเบาหวานชนิดที่ 1 ของสารสกัดหยาบและส่วนสกัดที่อุดมไปด้วยสารกลุ่มฟีนอลจากใบป่าช้าหมองหรือหนานเฉาเหว่ย (Vernonia amygdalina Delile) ทำการทดสอบในหนูแรทที่เหนี่ยวนำให้เป็นเบาหวานชนิดที่ 1 ด้วย streptozotocin (STZ) จากนั้นป้อนด้วยสารสกัดหยาบที่เตรียมด้วยตัวทำละลายเมทานอล:น้ำ (อัตราส่วน 4:1) จากใบป่าช้าหมอง, ส่วนสกัดที่อุดมไปด้วยสารกลุ่มฟีนอลอิสระ (free phenol) และส่วนสกัดที่อุดมไปด้วยสารกลุ่มฟีนอลที่จับกับสารอื่น (bound phenol) ขนาด 50 มก./กก.น้ำหนักตัว เป็นเวลา 28 วัน ประเมินผลจากระดับน้ำตาลกลูโคส, อินซูลิน, HbA1C, ตัวชี้วัดการบาดเจ็บของตับ ดัชนีไขมัน รวมถึงตัวบ่งชี้ภาวะรีดอกซ์ในตับและสารสื่อการอักเสบในซีรัมและตับ ผลการศึกษาพบว่าสารสกัดจากใบป่าช้าหมองทั้ง 3 ชนิด มีฤทธิ์ต้านเบาหวานชนิดที่ 1 โดยช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด, ภาวะขาดอินซูลิน, ลดการบาดเจ็บของตับ และลดดัชนีไขมันในเลือด อีกทั้งช่วยปรับปรุงการทำงานของเอนไซม์ต้านอนุมูลอิสระ และลดการสร้างตัวบ่งชี้ความเครียดออกซิเดชันและการอักเสบ โดยพบว่าสารสกัดหยาบจากใบป่าช้าหมองให้ผลดีกว่าสารสกัดอุดมไปด้วยสารกลุ่มฟีนอลและกลุ่มได้รับยา metformin ในหลายตัวชี้วัด ได้แก่ HbA1C, α-amylase, α-glucosidase, hepatic glycogen, total cholesterol, LDL-cholesterol, protein carbonyl, superoxide dismutase, interleukin (IL)-1β และ IL-10 การตรวจสอบสารพฤกษเคมีด้วย HPLC พบว่าฤทธิ์ต้านเบาหวานของของป่าช้าหมองอาจเกี่ยวข้องกับสารพฤกษเคมีหลายชนิด และสารสกัดจากใบป่าช้าหมองมีศักยภาพในการบรรเทาภาวะแทรกซ้อนทางตับที่เกิดจากเบาหวานชนิดที่ 1 ได้
J Xenobiot. 2026;16:53