การศึกษาแยกและระบุสารต้านเชื้อมาลาเรียของจากสารสกัดเมทานอลจากส่วนเหนือดินของต้นมะแว้งนก (Solanum nigrum L.) ทำการแยกสารบริสุทธิ์จากสารสกัดเมทานอลด้วยวิธีการสกัดแบบแยกส่วนและระบุชนิดของสารด้วยข้อมูลทางสเปกโทรสโกปี จากนั้นนำไปทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อมาลาเรีย Plasmodium falciparum ในหลอดทดลอง ร่วมกับการศึกษาทางเภสัชวิทยาโครงข่าย (network pharmacology) การจับด้วยวิธีจำลองคอมพิวเตอร์ (molecular docking) และการจำลองแบบทางพลวัตเชิงโมเลกุล (molecular dynamics simulation) เพื่อหากลไกที่สำคัญและเป้าหมายการออกฤทธิ์ ผลการศึกษาพบสารทั้งหมด 16 ชนิด ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มฟลาโวนอยด์ สเตียรอยด์ ไตรเทอร์พีนอยด์ กรดฟีนอลิก และกรดไขมัน และพบว่า quercetin และ 4ʹ-hydroxywogonin แสดงฤทธิ์ต้านเชื้อมาลาเรียที่ดีที่สุด โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 4.2±0.8 และ 9.4±0.5 ไมโครโมลาร์ ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์งานวิจัยทางเภสัชวิทยาโครงข่ายพบว่าสารจากต้นมะแว้งนกออกฤทธิ์เกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกันและการอักเสบที่สัมพันธ์กับภาวะอักเสบและความเครียดออกซิเดชันในมาลาเรีย ซึ่งชี้ให้เห็นว่าสารจากมะแว้งนกอาจออกฤทธิ์แบบหลายเป้าหมาย นอกจากนี้ผลการจำลองการจับด้วยคอมพิวเตอร์แสดงให้เห็นว่าสารจากมะแว้งนกจับกับโปรตีนเป้าหมายหลักได้ดี และผลจาก molecular dynamics simulation แสดงความเสถียรของการจับกันระหว่างโปรตีนกับสารออกฤทธิ์ตลอด 100 นาโนวินาที ซึ่งแสดงให้เห็นว่าสารสกัดและสารที่แยกได้จากส่วนเหนือดินจากต้นมะแว้งนกมีศักยภาพในการต้านเชื้อมาลาเรียและสามารถออกฤทธิ์ได้หลายกลไก และมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นยาต้านมาลาเรียได้ในอนาคต
J Ethnopharmacol. 2026;364:121535