ข่าวความเคลื่อนไหวสมุนไพร

การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างยาสมุนไพรที่มีส่วนประกอบของชะเอมเทศ (Glycyrrhiza uralensis Fisch. และ Glycyrrhiza glabra L.) กับการเกิดภาวะ pseudoaldosteronism* หรือภาวะคล้ายมีฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนมากเกิน โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูลรายงานอาการไม่พึงประสงค์จากยาของประเทศญี่ปุ่น (JADER database) ระหว่างเดือนเมษายน 2004 ถึงธันวาคม 2024 ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างยาสมุนไพรกับภาวะ pseudoaldosteronism โดยใช้ดัชนีเฝ้าระวังทางเภสัชกรรม (reporting odds ratio: ROR) และใช้แบบจำลอง logistic regression เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณชะเอมเทศที่ได้รับต่อวันกับความเสี่ยงของการเกิดภาวะดังกล่าว ผลพบว่าจากรายงานอาการไม่พึงประสงค์ทั้งหมด 961,171 รายงาน พบรายงานภาวะ pseudoaldosteronism จำนวน 537 ราย และพบว่ายาสมุนไพรที่มีชะเอมเทศเป็นส่วนประกอบมีสัดส่วนการรายงาน pseudoaldosteronism สูงกว่ายาสมุนไพรโดยรวม และมีค่า ROR มากกว่า 1 นอกจากนี้ยังพบว่าความเสี่ยงของ pseudoaldosteronism เพิ่มขึ้นตามปริมาณชะเอมเทศที่ได้รับ จากการวิเคราะห์ Receiver operating characteristic (ROC) curve สำหรับภาวะ pseudoaldosteronism พบว่าพื้นที่ใต้กราฟ (AUC) เท่ากับ 0.71, sensitivity เท่ากับ 0.8493, และ 1-specificity เท่ากับ 0.5530 โดยได้ค่า cutoff ของปริมาณชะเอมเทศที่ 1.125 ก./วัน ซึ่งการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการได้รับชะเอมเทศจากยาสมุนไพรเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ pseudoaldosteronism ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อบุคคลากรทางการแพทย์ในการเฝ้าระวังอาการไม่พึงประสงค์จากตำรับสมุนไพรที่มีชะเอมเทศ โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้ต่อเนื่องหรือได้รับในปริมาณสูง

* Pseudoaldosteronism หรือ ภาวะคล้ายมีฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนมากเกิน คือภาวะที่ร่างกายแสดงอาการเหมือนมีฮอร์โมน aldosterone สูง โดยผลที่เกิดคือร่างกายเก็บโซเดียมและน้ำมากขึ้น แต่สูญเสียโพแทสเซียมมากขึ้น ทำให้เกิดอาการความดันโลหิตสูง บวม อ่อนแรง กล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือเป็นตะคริว เหนื่อยง่าย และโพแทสเซียมต่ำ ในบางรายอาจรุนแรงจนเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะได้