การศึกษาทางคลินิกผลของสารเควอซิทินต่อการบรรเทาความเสื่อมสภาพของหลอดเลือดและการอักเสบในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจเพศชาย แต่ไม่ส่งผลในเพศหญิง

การศึกษาทางคลินิกแบบสุ่ม มีกลุ่มควบคุม และปกปิดสองฝ่าย (randomized, double-blind trial) ในผู้ป่วย 97 ราย (เป็นผู้ชาย 78 ราย ผู้หญิง 19 ราย) ที่เข้ารับการผ่าตัดทางเบี่ยงหลอดเลือดหัวใจ (coronary artery bypass graft; CABG) โดยแบ่งออกเป็นผู้ป่วยกลุ่มทดสอบจำนวน 47 ราย ได้รับสารเควอซิทิน (quercetin) ปริมาณ 1,000 มก./วัน และกลุ่มควบคุมจำนวน 50 ราย ได้รับยาหลอก เป็นระยะเวลาเวลา 2 วัน ก่อนการผ่าตัดไปจนถึงวันที่ออกจากโรงพยาบาล (ไม่เกิน 7 วันหลังผ่าตัด) ประเมินผลของการลดการอักเสบและปรับปรุงการทำงานของเยื่อบุหลอดเลือด (endothelial function) แบบ ex vivo นอกจากนี้ยังมีการวิเคราะห์ระดับโปรตีนในพลาสมา (plasma proteomics) และการถอดรหัสพันธุกรรมระดับนิวเคลียสเดี่ยว (single-nuclei RNA sequencing) จากตัวอย่างหลอดเลือดแดงภายในทรวงอก (internal thoracic artery; ITA) ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มที่ได้รับสารเควอซิทินมีแนวโน้มที่จะลดระดับโปรตีน C-reactive (CRP) ในวันที่ออกจากโรงพยาบาล (p = 0.073) และมีการปรับเปลี่ยนการแสดงออกของโปรตีนอักเสบในกระแสเลือดที่แตกต่างกันระหว่างเพศ โดยพบว่าสารเควอซิทินมีฤทธิ์กระตุ้นการอักเสบในเพศหญิง การคลายตัวของเยื่อบุหลอดเลือดที่ถูกกระตุ้นด้วยอะซิติลโคลีน ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับเควอซิทิน (p = 0.049) โดยเห็นผลชัดเจนในเพศชาย (p = 0.043) แต่ไม่ส่งผลในเพศหญิง (p = 0.852) การวิเคราะห์การถอดรหัสพันธุกรรมของหลอดเลือด ITA พบว่าเซลล์หลอดเลือดในเพศชายมีการแสดงออกของกระบวนการความเสื่อมสภาพ (senescence) และกระบวนการการอักเสบจากความเสื่อมตามวัย (inflammaging) ที่มากเกินไป ซึ่งสารเควอซิทินสามารถช่วยย้อนกลับการแสดงออกของยีนกระบวนการนี้ได้ สำหรับในเซลล์ของเพศหญิง สารเควอซิทินให้ประโยชน์ต่อเยื่อบุหลอดเลือดเพียงเล็กน้อย และกลับไปเพิ่มกระบวนการ inflammaging ในเซลล์ไฟโบรบลาสต์ (fibroblasts) โดยพบว่ากลไกการออกฤทธิ์ที่สำคัญของสารเควอซิทินในเซลล์เพศชายเกี่ยวข้องกันระหว่างตัวรับ PLAUR และลิแกนด์ PLAU และ SERPINE1 นอกจากนี้อุบัติการณ์ของภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วหลังผ่าตัด (atrial fibrillation) ลดลงอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่ได้รับสารเควอซิทิน โดยพบเพียง 4% เมื่อเทียบกับ 18% ในกลุ่มยาหลอก (p = 0.033) จากผลการศึกษาสรุปได้ว่าการให้สารเควอซิทินในระยะสั้นสามารถบรรเทาความเสื่อมสภาพของหลอดเลือดในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจเพศชายได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งช่วยปรับปรุงทั้งด้านการอักเสบและการทำงานของหลอดเลือด อย่างไรก็ตาม ไม่ส่งผลเหล่านี้ในผู้ป่วยเพศหญิง

Aging Cell. 2025;24(8):e70108. doi: 10.1111/acel.70108.