การศึกษาผลของสารสกัด 95% เอทานอลจากใบมะม่วง (Mangifera indica L.) ต่อการยับยั้งเชื้อโปรโตซัว Acanthamoeba ซึ่งเชื้อก่อโรคที่กระจกตา โดยทำการทดสอบกับเชื้อ Acanthamoeba polyphaga ATCC 30461 และ Acanthamoeba castellanii ATCC 50739 เพื่อหาค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งการเจริญ (MIC) และความเข้มข้นต่ำสุดที่ฆ่าเชื้อ (MPC) ได้ในระยะ trophozoites และระยะ cysts รวมถึงวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงรูปร่างด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องกราด (SEM) ทดสอบการยับยั้งการยึดเกาะ (anti-adhesion assays) บนพื้นผิวโพลีสไตรีน และทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ในเซลล์ vero ด้วยวิธี MTT assay เพื่อหาความเข้มข้นต่ำสุดที่เริ่มเป็นพิษต่อเซลล์ ผลพบว่าสารสกัด 95% เอทานอลจากใบมะม่วงสามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อโปรโตซัวทั้งสองชนิดในระยะ trophozoites ได้ที่ความเข้มข้น 2 มก./มล. และมีฤทธิ์ฆ่า A. polyphaga และ A. castellanii ในระยะ cysts ที่ 4 และ 32 มก./มล. ตามลำดับ โดยภาพถ่าย SEM แสดงให้เห็นความเสียหายของโครงสร้าง trophozoites การสูญเสีย acanthopodia ซึ่งเป็นส่วนช่วยในการเคลื่อนไหวและยึดเกาะกับเซลล์ และการเกิดรูพรุนบนผิว cysts นอกจากนี้ที่ความเข้มข้นระดับ MIC ทำให้การยึดเกาะของเชื้อลดลงมากกว่า 70% และที่ความเข้มข้น 1/8 MIC ยับยั้งความสามารถในการยึดเกาะลง 50% ซึ่งใกล้เคียงกับน้ำยาล้างคอนแทคเลนส์ในท้องตลาด (Duna multipurpose solution) การทดสอบความเป็นพิษในเซลล์ vero พบว่าสารสกัดจากใบมะม่วงที่ความเข้มข้น 0.125 มก./มล. (1/16MIC) ทำให้เซลล์รอดชีวิตมากกว่า 80% การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าสารสกัดเอทานอลจากใบมะม่วงสามารถยับยั้งเชื้อโปรโตซัวก่อโรคในดวงตา โดยยับยั้งการเจริญเติบโตในระยะ trophozoites และยับยั้งความสามารถในการยึดเกาะ อีกทั้งมีความเป็นพิษต่ำ จึงอาจมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นสารจากธรรมชาติสำหรับผลิตภัณฑ์ทางตาหรือน้ำยาฆ่าเชื้อคอนแทคเลนส์ อย่างไรก็ตามการศึกษานี้เป็นผลการทดสอบการใช้สารสกัดหยาบในระดับหลอดทดลองเท่านั้น จึงควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการวิเคราะห์แยกสารสำคัญและกลไกการออกฤทธิ์ รวมทั้งการพัฒนาระบบนำส่งยาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความปลอดภัย และประเมินความเหมาะสมกับการนำไปใช้ในอนาคต
Vet World. 2025 Nov;18(11):3322-34.