คำถาม : สรรพคุณของมะตูม- สรรพคุณของมะตูม ส่วนที่ใช้ของมะตูม การเตรียมยาของมะตูมและรูปแบบยาเตรียมของมะตูม
- Date : 31/8/2569 17:00:00
คำตอบ : สรรพคุณตามตำรายาไทย คือ ผล ช่วยบำรุงกำลัง ช่วยให้เจริญอาหาร แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้โรคลำไส้ แก้ท้องเสีย แก้ลมเสียดแทงในท้อง และช่วยขับลม เป็นต้น นอกจากนี้ผลมะตูมยังเป็นส่วนประกอบในตำรับยาไทยหลายตำรับ เช่น ยาตรีเกสรมาศ ซึ่งมีส่วนประกอบของลูกมะตูมอ่อนร่วมกับเกสรบัวหลวงและเปลือกฝิ่นต้น มีสรรพคุณ แก้อ่อนเพลีย ปรับธาตุในผู้ป่วยที่เพิ่งฟื้นจากการเจ็บป่วย และ พิกัดตรีผลสมุฎฐาน ซึ่งประกอบไปด้วยตัวยาที่มีผลเป็นที่ตั้ง 3 อย่าง คือ ผลมะตูม ผลยอ และผลผักชีลา มีสรรพคุณ แก้สมุฎฐานแห่งตรีโทษ (อาการไข้ที่มีลม เสมหะ และเลือดเกิดขึ้นพร้อมกัน 3 อย่าง) ขับลมต่างๆ แก้โรคไตพิการ เป็นต้น ใบแก้ตาเจ็บ แก้เยื่อตาอักเสบ แก้หลอดลมอักเสบ แก้หวัด แก้ไข้ แก้หืด แก้เสมหะเหนียว แก้บวม แก้ลงท้อง แก้ฝี แก้พยาธิ บำรุงธาตุ เจริญอาหาร และแก้กระหายน้ำ ดอก แก้ลงท้อง แก้ฝี แก้บวม แก้พยาธิ และแก้ตกโลหิต แก่น แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด เปลือกต้น แก้ไข้จับสั่น ขับลมในลำไส้ แก้ลงท้อง แก้พยาธิ แก้บิด แก้ฝี แก้บวม แก้ตกโลหิต ราก แก้ไข้จับสั่น และขับลมในลำไส้ (1-2)
ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ทางยา: ผล
การเตรียมยาของมะตูมและรูปแบบยาเตรียมของมะตูม: ยาชงมะตูม ใช้แก้คลื่นไส้ อาเจียน โดยใช้ผงผลมะตูมยา 2.5 ก. บรรจุในซองชา แช่ในน้ำร้อน 120 มล. นาน 10 นาที (3)
อ้างอิง :
1. นันทวัน บุณยะประภัศร, บรรณาธิการ. สมุนไพรไม้พื้นบ้าน 3. กรุงเทพฯ: บริษัทประชาชน จำกัด; 2543.
2. ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. มะตูม [cited 2019 Feb 11]. Available from: http://www.thaicrudedrug.com.
3. สำนักยาและวัตถุเสพติด กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. Bael Fruit (มะตูม). ใน: ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย 2020 (Thai Herbal Pharmacopoeia 2020) [Internet]. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2020 [สืบค้นเมื่อ 31 ก.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://bdn-thp.dmsc.moph.go.th/
.png){kind=logo}
ศนย์ข้อมูลสมุนไพร FanPage
mpic_mupy 