คำถาม : ฮ่อสะพานควาย- ขอบทราบการใช้ประโยชน์จากพื้นสมุนไพรฮ่อสะพานควาย ราก ต้น ใบ ดอก ผล ครับ
- Date : 29/6/2569 17:00:00
คำตอบ : ฮ่อสะพายควาย เป็นพืชที่มีชื่อวิทยาศาสตร์หลายชื่อ แม้ในแต่ละพื้นที่จะใช้ชื่อเรียกเดียวกัน แต่อาจเป็นพืชคนละชนิดกัน ซึ่งทางศูนย์ฯ มีข้อมูลดังนี้
ฮ่อสะพายควาย (Sphenodesma pentandra) วงศ์ LAMIACEAE: รากและลำต้น ต้มน้ำดื่มหรือดองเหล้าดื่มเป็นยาบำรุงกลังและแก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย กระตุ้นเลือดลมให้เดินสะดวก ใบอ่อน รสเปรี้ยวใช้ทำอาหาร (1)
ข้อมูลงานวิจัย: ยังไม่มีงานวิจัย
ฮ่อสะพายควาย (Berchemia floribunda) วงศ์ RHAMNACEAE: รากและเถา ดองเหล้าหรือต้มน้ำดื่มเป็นยาบำรุงกำลัง ใบ ตำพอกแก้อาการบวมอักเสบบริเวณที่ถูกน้ำร้อนลวกหรือถูกไฟไหม้ (1)
ข้อมูลงานวิจัย: สารสำคัญที่แยกจากเปลือกต้นมีฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาว (2) สารสกัด 70% ethanol จากส่วนใบมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ (3) สารสำคัญที่แยกได้จากส่วนรากมีฤทธิ์ปกป้องตับจากสารพิษ (4) ซึ่งทั้งหมดเป็นการศึกษาในหลอดทดลอง
ฮ่อสะพายควาย (Suregada multiflora) วงศ์ EUPHORBIACEAE: ราก ต้มน้ำดื่มเป็นยาแก้ไข้ แก้ลม แก้ประดง เปลือกลำต้น ตำเป็นยาพอกหรือคั้นน้ำทาแก้กลากเกลื้อน ผดผื่นคันตามผิวหนัง ต้มน้ำดื่มเป็นยาถ่าย ช่วยขับพยาธิ แก้ประดง แก้พิษในกระดูก เนื้อไม้ แก้ลมพิษ แก้ไข้ แก้กามโรค เมล็ด แก้โรคตับ ทำเป็นยาอมให้เหงือกแข็งแรง (1, 5)
ข้อมูลงานวิจัย: สารสำคัญที่แยกได้จากเปลือกต้นมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ (6) และต้านการแพ้ (7) โปรตีนที่แยกจากเมล็ดมีฤทธิ์ต้านเชื้อไวรัสและเชื้อ HIV (8-10) ซึ่งทั้งหมดเป็นการศึกษาในหลอดทดลอง และจากการสืบค้นข้อมูลเบื้องต้น พืชชนิดนี้มีงานวิจัยค่อนข้างเยอะ จึงคาดว่าน่าจะเป็นชนิดที่นิยมนำมาใช้มากที่สุด
นอกจากนี้ยังมี ฮ่อสะพายควาย (Thailentadopsis tenuis) วงศ์ FABACEAE และ ฮ่อสะพายควาย (Arnicratea cambodiana) วงศ์ CELASTRASEAE ซึ่งทางศูนย์ฯ ไม่มีรายละเอียดของพืช 2 ชนิดนี้
อ้างอิง :
1. สุธรรม อารีกุล. องค์ความรู้เรื่องพืชป่าที่ใช้ประโยชน์ทางภาคเหนือของประเทศไทย เล่ม 1-3. เชียงใหม่: มูลนิธิโครงการหลวง; 2552.
2. Wang YF, Cao JX, Efferth T, Lai GF, Luo SD. Cytotoxic and new tetralone derivatives from Berchemia floribunda (Wall.) Brongn. Chem Biodivers. 2006;3(6):646-53. doi: 10.1002/cbdv.200690067.
3. Eo HJ, Jang JH, Park GH. Anti-Inflammatory ffects of Berchemia floribunda in LPS-stimulated RAW264.7 Cells through regulation of NF-κB and MAPKs signaling pathway. Plants (Basel). 2021;10(3):586. doi: 10.3390/plants10030586.
4. Wei X, Jiang JS, Feng ZM, Zhang PC. Anthraquinone-benzisochromanquinone dimers from the roots of Berchemia floribunda. Chem Pharm Bull (Tokyo). 2008;56(9):1248-52. doi: 10.1248/cpb.56.1248.
5. นันทวัน บุณยะประภัศร และอรนุช โชคชัยเจริญพร, บรรณาธิการ. สมุนไพร..ไม้พื้นบ้าน (1). กรุงเทพฯ: บริษัท ประชาชน จำกัด; 2539.
6. Tewtrakul S, Subhadhirasakul S, Cheenpracha S, Yodsaoue O, Ponglimanont C, Karalai C. Anti-inflammatory principles of Suregada multiflora against nitric oxide and prostaglandin E2 releases. J Ethnopharmacol. 2011;133(1):63-6. doi: 10.1016/j.jep.2010.09.003.
7. Cheenpracha S, Yodsaoue O, Karalai C, Ponglimanont C, Subhadhirasakul S, Tewtrakul S, et al. Potential anti-allergic ent-kaurene diterpenes from the bark of Suregada multiflora. Phytochemistry. 2006;67(24):2630-4. doi: 10.1016/j.phytochem.2006.09.031.
8. Lee-Huang S, Kung HF, Huang PL, Huang PL, Li BQ, Huang P, Huang HI, Chen HC. A new class of anti-HIV agents: GAP31, DAPs 30 and 32. FEBS Lett. 1991;291(1):139-44. doi: 10.1016/0014-5793(91)81122-o.
9. Bourinbaiar AS, Lee-Huang S. The activity of plant-derived antiretroviral proteins MAP30 and GAP31 against herpes simplex virus in vitro. Biochem Biophys Res Commun. 1996;219(3):923-9. doi: 10.1006/bbrc.1996.0334.
10. Shen CL, Huang WH, Hsu HJ, Yang JH, Peng CW. GAP31 from an ancient medicinal plant exhibits anti-viral activity through targeting to Epstein-Barr virus nuclear antigen 1. Antiviral Res. 2019;164:123-130. doi: 10.1016/j.antiviral.2019.02.015.
.png){kind=logo}
ศนย์ข้อมูลสมุนไพร FanPage
mpic_mupy 