สีเสียด

ชื่อวิทยาศาสตร์ Acacia catechu (L.f.) Willd.

วงศ์ Fabaceae (Leguminosae)

ชื่อพ้อง -

ชื่ออื่นๆ สะใจ สีเสียดแก่น สีเสียดเหนือ สีเสียดเหลือง Black catechu, Black cutch, Catechu, Cutch tree,

Catechu tree

สารออกฤทธิ์ tannin

ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่เกี่ยวกับการรักษาแผลเปื่อยเรื้อรัง

ฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย

มีการทดสอบสีเสียด พบว่ามีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย Staphylococcus aureus (1) ทดสอบสารสกัดเอทานอล (80%) จากลำต้นแห้ง ความเข้มข้น 6.25 มก./มล. กับเชื้อแบคทีเรีย S. aureus ในจานเพาะเชื้อ พบว่ามีฤทธิ์อ่อนๆ (2) เมื่อเปลี่ยนมาใช้สารสกัดเอทานอล (95%) จากเรซินของสีเสียด พบว่ามีฤทธิ์ (3) มีการทดสอบน้ำสกัด สารสกัดเฮกเซน และสารสกัดเอทานอล ความเข้มข้น 200 มก./มล. ของพืชหลายชนิดในการต้านเชื้อแบคทีเรียชนิดต่างๆ โดยวิธี agar well diffusion จากผลการทดสอบพบว่า สารสกัดเอทานอลจากเปลือกของสีเสียด มีฤทธิ์ต้าน S. aureus ส่วนน้ำสกัดมีฤทธิ์อ่อนๆ และสารสกัดเฮกเซนไม่มีฤทธิ์ (4)

หลักฐานความเป็นพิษและการทดสอบความเป็นพิษ

1. การทดสอบความเป็นพิษ

ทดลองฉีดสารสกัดเอทานอล (50%) จากลำต้น เข้าทางช่องท้องหนูถีบจักร พบว่าความเข้มข้นสูงสุดที่สัตว์ทดลองทนได้ คือ 100 มก./กก. (5)

2. พิษต่อเซลล์

ทดสอบสารสกัดเอทานอล (50%) จากลำต้นกับ CA-9KB โดยมี ED₅₀ มากกว่า 20 มคก./มล. พบว่าสารสกัดนี้ไม่มีพิษต่อเซลล์ (5) มีการทดสอบสารสกัดจากเปลือกกับเซลล์จากปลายรากของหอมหัวใหญ่ จากการทดสอบพบว่า สารสกัดจากเปลือกสีเสียด มีฤทธิ์ยับยั้งการแบ่งเซลล์เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม (6)

3. ฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์

เมื่อทดสอบสารสกัดจากแก่นไม้แห้ง (ไม่ระบุชนิดสารสกัด) ความเข้มข้น 250 มคก./จานเพาะเชื้อ กับ Salmonella typhimurium TA100, TA1535, TA1538, TA98 พบว่าสารสกัดดังกล่าวไม่มีฤทธิ์ (7)

จากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ชี้ให้เห็นว่า สีเสียดมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งอาจมาจาก tannin แต่ยังไม่มีการทดลองวิจัยเรื่องพัฒนาผลิตภัณฑ์ ทำมาตรฐานและการทดลองในคน

เอกสารอ้างอิง

1. จงรัก วัจนคุปต์. การตรวจหาสมุนไพรไทยที่มีอำนาจทำลายเชื้อแบคทีเรีย. Special Project Chulalongkorn Univ, 1952.

2. Valsaraj R, Pushpangadan P, Smitt UW, Adsersen A, Nyman U. Antimicrobial screening of selected medicinal plants from India. J Ethnopharmacol 1997;58(2):75-83.

3. Ray PG, Majumdar SK. Antimicrobial activity of some Indian plants. Econ Bot 1976; 30:317-20.

4. Ahmad I, Mehmood Z, Mohammad F. Screening of some Indian medicinal plants for their antimicrobial properties. J Ethnopharmacol 1998;62:183-93.

5. Dhar ML, Dhar MM, Dhawan BN, Mehrotra BN, Ray C. Screening of Indian plants for biological activity: part I. Indian J Exp Biol 1968; 6:232-47.

6. Shrimal SK. Antimitotic effect of certain bark extracts. Broteria Ser Trimest Cieng Nat 1978;48(3/4):55-8.

7. Nagabhushan M, Amonkar AJ, Nair UJ, Santhanam U, Ammigan N, D'souza AV, Bhide SV. Catechin as an antimutagen: its mode of action. J Cancer Res Clin Oncol 1988;114(2):177-82.